Teideal: Téama do Sheachtain Náisiúnta na hOidhreachta 2023: Oidhreacht Bheo

13 Aibreán 2023

Is é téama Sheachtain Náisiúnta na hOidhreachta 2023 ná “Oidhreacht Bheo”. Tá an téama seo bunaithe ar chleachtais, eolas agus scileanna a cuireadh ar aghaidh ó ghlúin amháin go dtí an chéad ghlúin eile, agus atá fós in úsáid inniu. Mar sin le haghaidh Seachtain Náisiúnta na hOidhreachta 2023, tugann an Chomhairle Oidhreachta spreagadh duit dul lasmuigh agus an Oidhreacht Bheo a fhiosrú i do cheantar, do phobal nó do theaghlach.

Cad is Oidhreacht Bheo ann?

Tugtar Oidhreacht Bheo ar “chleachtais, eolas agus scileanna a cuireadh ar aghaidh ó ghlúin amháin go dtí an chéad ghlúin eile, agus atá fós in úsáid inniu.” Is oidhreacht chultúrtha é Oidhreacht Bheo agus déanann sé ceiliúradh ar chaithimh aimsire, ar cheardaíocht, ar scileanna, agus ar chleachtais atá fós in úsáid sa lá atá inniu ann. Chun míniú níos cuimsithí a fháil, tugann EOECNA “Oidhreacht Bheo” ar na “traidisiúin ó bhéal, na taibhealaíona, na cleachtais sóisialta, na deasghnátha agus na himeachtaí féile, eolas agus cleachtais a bhaineann le nádúr agus an domhan, agus an t-eolas agus na scileanna a bhaineann le ceardaíocht”. Ach céard iad na samplaí d’Oidhreacht Bheo?

Oidhreacht Bheo a Fhiosrú

Tá réimse leathan traidisiún ag Éirinn arbh iad ár nOidhreacht Bheo iad. Thitfeadh roinnt de na traidisiúin agus na scileanna seo a d’fhéadfaí a aithint mar Oidhreacht Bheo faoi chatagóirí difriúla.

Mar shampla, i réimsí spóirt in Éirinn tá na Cluichí Gaelacha cosúil le hiománaíocht, Camógaíocht, Peil Ghaelach/Peil Ghaelach do Mhná, Liathróid Láimhe, Seabhcóireacht. I réimse na n-ealaíon lena n-áirítear damhsa agus ceol, tá Damhsa Traidisiúnta Gaelach agus ceol traidisiúnta Gaelach i gceist ach freisin na huirlisí a bhaineann le Seinm na Cruite Gaelaigh, Píobaireacht Uilleann agus Laethanta na nDreoilíní.

Sna traidisiúin cheardaíochta agus scileanna bheadh Gabha Stáin ón Lucht Siúil, Lásadóireacht agus Déantúsaíocht ciseán san áireamh. Mar shampla, tá líon modhanna difriúla lásadóireachta agus bróidnéireachta in Éirinn cosúil le lásadóireacht Áth Cinn agus Charraig Mhachaire Rois, mar aon le bróidnéireacht Mhóinteach Mílic atá fós curtha chun cinn agus roinnte inniu.

Cuimsíonn oidhreacht Bheo ár bhfoirgnimh freisin agus na cleachtais de struchtúir a thógáil agus a chaomhnú cosúil le tuíodóireacht, plástar aoil agus claí bán. Is féidir é a chur i bhfeidhm ar ár n-uiscebhealach agus ar ár bhfarraige. Is scileanna iad Déantúsaíocht Curach, Tógáil Báid Seine, Iascaireacht ‘Snap Net’ a cuireadh ar aghaidh ó ghlúin go glúin agus atá fós beo inniu.

Fiú inár bpobal féin tá cleachtais ar fáil atá ábhartha d’Oidhreacht Bheo. Ar fud na hÉireann tá na mílte Tobar Beannaithe lena dtraidisiún féin, a lá féile féin agus a scéalta féin. Tá cosáin oilithreachta a d’fhéadfadh a bheith in úsáid inniu a d’fhéadfá a bheith ar an eolas fúthu. Ina theannta sin, rinne go leor pobal áitiúla in Éirinn taifead ar áiteanna ainm réimse ar bhealach chun a n-oidhreacht áitiúil a chaomhnú.

Más rud é go bhfuil tú fiosrach faoi thraidisiúin agus cleachtais eile a d’fhéadfadh titim faoi Oidhreacht Bheo, caith súil ar Fhardal Náisiúnta na hOidhreachta Cultúrtha Doláimhsithe.

In am Oidhreacht Bheo a Fhiosrú

Tugann téama na bliana seo an deis dúinn súil níos géire a thabhairt ar an obair atá déanta ag feidhlithe ár n-oidhreachta. Déan scrúdú ar an gcaoi ar iompaigh oidhreacht an lae inné go hoidhreacht an lae inniu, agus ar an gcaoi ar féidir an oidhreacht seo a chosaint do na glúnta atá le teacht, a bhuíochas le daoine a chuir a n-eolas ar fáil.

Nuacht

Tuilleadh Nuachta

Craobhiomaitheoirí Náisiúnta na Seachtaine Oidhreachta Náisiúnta 2026 á bhFógairt

Aithnítear i nGradaim na Seachtaine Oidhreachta Náisiúnta obair eagraithe imeachtaí na Seachtaine Oidhreachta Náisiúnta ó thaobh imeachtaí a chruthú agus a chur ar siúl ina gceiliúrtar ár n-oidhreacht thógtha, nádúrtha agus chultúrtha.

Saothraíonn eagraithe imeachtaí ó áiteanna ar fud na hÉireann a bpaisean agus a saineolas gach bliain le heispéiris nach ligfear i ndearmad agus spreagúla a chruthú don phobal i rith na Seachtaine Oidhreachta Náisiúnta. Déanann na gradaim seo ceiliúradh ar chruthaitheacht, ar dhúthracht agus ar dhíograis na bpobal, na n-eagraíochtaí agus na ndaoine aonair a oibríonn chun ár n-oidhreacht a chur in iúl do dhaoine eile agus í a chaomhnú.

Tá gliondar croí orainn na himeachtaí a cuireadh ar an ngearrliosta a fhógairt i measc roinnt catagóirí gradaim, a léiríonn gach ceann díobh rannchuidiú as cuimse le hoidhreacht na hÉireann.

Fógrófar buaiteoirí na gcatagóirí uile ag searmanas bronnta Ghradaim na Seachtaine Oidhreachta Náisiúnta an 29 Deireadh Fómhair 2026.

Seo a leanas na catagóirí agus na himeachtaí a cuireadh ar an ngearrliosta don bhliain 2026:

Heritage Open Doors: 5 Historic Properties to Visit During National Heritage Week

As part of the 2026 National Heritage Week, the Heritage Open Doors Initiative is an opportunity for the public to explore historic buildings, see behind doors not usually open and learn about the hidden and not so hidden heritage of buildings in the country.
Whether you are curious about iconic public landmarks or want to experience behind-the-scenes tours, these events off er a unique way to connect with Ireland's rich built heritage.

Natural Heritage at Risk: Events Safeguarding Ireland's Biodiversity for Future Generations

Ireland's landscapes are home to an incredible variety of wildlife, including ancient woodlands, wildfl owers, birds, rivers and coastlines. This National Heritage Week, there's no better time to slow down, step outside and discover the natural treasures that surround us.
These events off er the perfect opportunity to connect with Ireland's biodiversity and learn how we can all play a part in protecting it.