“Ba mhaith le gach Éireannach tigh dá gcuid féin a bheith acu, tá sé sin fíor-thábhachtach – píosa talúin agus tigh. Sin an rud is tábhachtaí d’Éireannach. Tá sé sin nádúrtha. Is maith linn rud dár gcuid féin a bheith againn. Agus ní le hÉireannaigh an Béarla ... Is píosa beag de domhain an Bhéarla í Éire faoi láthair.”
Dar leis, má tá an teanga chun bláthú nó chun leathnú, caithfear an Ghaeilge a chloisteáil agus a úsáid agus í a chur ar shúile na ndaoine go bhfuil sí in úsaid agus beo.
“Chun daoine nach bhfuil meallta fós a mhealladh, don chuid is mó de na hÉireannaigh, ní chloiseann siad an teanga, ní thagann siad ar an teanga in aon áit. Is mar gheall ar sin go bhfuil sé tábhachtach go mbeadh alt (mar seo) ins an Irish Times i nGaeilge.”
Muna dtugtar aitheantas cuí mar seo don Ghaeilge, brúfar amach ar fad í, dar leis. Agus mar thoradh ar an dearcadh seo, theastaigh ó Victor Bayda go ndéanfaimis an t-agallamh seo go hiomlán trí mheán na Gaeilge agus nach mbeadh Béarla in úsaid ar chor ar bith anseo. In ainneoin sin, chuir an tuairisceoir seo agallamh air i mBéarla lá amháin agus i nGaeilge lá eile.
He speaks with feeling about the experience of all Irish speakers: “When we hear people saying, ‘oh, Irish is no use, it’s a thing of the past’, you feel it personally,” he says. “I, myself, I’m a foreigner but still, when people say about any language that it’s no use, just throw it out, you feel it”.
As an outsider with a unique insight into the dynamics of the language debate, he believes that the Irish language provides a connection and carries a culture of its own, linking people who share common experiences. He mentions listeners to the flagship Raidió na Gaeltachta news program Adhmhaidin, and those who listen to the station’s magazine programme, An Saol ó Dheas, presented by Helen Ní Shé, and says that “these are not just some words to us”.
“These are names that we know – that is something that is common knowledge for a certain group of people. It does create a culture, a certain experience that only people who speak the language have.”